.

بایگانی

به کوی عشق منه بی دلیل راه قدم

ضمیمۀ روزنامۀ اعتماد

ضمیمۀ روزنامۀ اعتماد

هفته نامۀ کرگدن ضمیمه روزنامۀ اعتماد- شماره چهل و چهار- سه شنبه ۲۲ دی ۱۳۹۴- مصاحبه با دکتر قاسم کاکایی دربارۀ مفهوم «پیر»در ادبیات عرفانی- المیرا حسینی

 

-واژه «پیر» و مفهوم پیری در ادبیات عرفانی از جایگاه ویژه ای برخوردارند. این بحث و مفهوم از کجا می آید؟
همان طور که می دانید ادبیات عرفانی ما ملهم است از قرآن و سنت. به نحوی که حتی تمامی اصطلاحات عرفان ما از قرآن و سنت اقتباس شده است. در عرفان نظری یا عرفان عملی تمام اصطلاحات را می توانید از قرآن و سنت پیدا کنید که به چه آیه و روایتی اشاره دارد. مثلا بحث های توحید، وحدت، تجلی، تمام این ها آیات قرآن هستند. مانند آیه: «فََلَمّا تَجَلّى رَبُّهُ لِلجَبَل: که خدا بر کوه تجلی کرد.» بحث محو و صعق و سایر مباحث عرفان نظری و عملی در قرآن و سنت وجود دارد. به علاوه احادیثی که راجع به قرب نوافل و قرب فرایض و مسائلی از این دست باشد، در اصطلاحات عرفانی کم نیست. لذا در ادبیات عرفانی باید کلمه ها را ریشه یابی کنیم و از قرآن یا سنت پیدا کنیم. آیه ای در قرآن شریف هست که می فرماید یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحْیِیکُمْ. ای کسانی که ایمان آوردید چون خدا و پیامبرش شما را به چیزی فرا خوانند که زندگیتان می بخشد دعوتشان را اجابت کنید. پس قرآن به نحوه ای از حیات، غیر از حیات مادی قائل است. این حیات یعنی زنده شدن و تولد دوباره یافتن. مثل تمام حیات ها در حیات معنوی نیز نحوه ای از رشد وجود دارد و شامل مراحل و مراتبی است. حیات بارور می شود و رشد پیدا می کند. برای این رشد، مرشد (رشد دهنده) یا مربی (تربیت کننده) لازم داریم. ادامه ی نوشته

مطالب موجود با عبارات مشترک

گزارشی از کتاب هستی و عشق و نیستی

۲۹ فروردین ۱۳۹۴ نظر بدهید
hasti va nisti

هستی و عشق و نیستی

کتاب «هستی و عشق و نیستی» تألیف دکتر قاسم کاکایی است که مدتها است  چاپ اول آن در بازار نایاب شده است و دانشجویان و عرفان پژوهان تقاضای تجدید چاپ آن را کرده اند. خوشبختانه تصحیح و ویرایش جدید این کتاب در دستور کار انتشارات هرمس قرار گرفته است و احتمالا  ویرایش و چاپ جدید آن به نمایشگاه کتاب تهران  در اردیبهشت ماه خواهد رسید. این کتاب با بحث “هستی” که به لحاظ عرفانی منحصر در خدا است شروع می شود و با “نیستیِ” عارف و نوعی الهیات سلبی عرفانی تداوم می یابد و سپس به “عشق” می رسد که “رقص میان هستی و نیستی” است. از همین روی در عنوان کتاب نیز واژۀ عشق در میان دو واژۀ هستی و نیستی نشسته است. تجربۀ هستی و “معرفت” و نیستی و عشق و “محبت” ما را به بحث عرفان و “تجربۀ عرفانی” می کشاند. پس از آن به جستجوی ربط و “نسبت بین دین و عرفان” می پردازیم و سپس ادیان ابراهیمی را از حیث نسبت بین دین و عرفان بررسی می کنیم و در این میان نوعی “گفتگو بین اسلام و مسیحیت”  را از حیث عرفانی جستجو می کنیم. در اینجا گزارش تفصیلی این کتاب را به قلم فاضل گرامی جناب آقای دکتر مهدی اخوان عضو محترم هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی را می آوریم که در مجلۀ کتاب ماه فلسفه شمارۀ ۱۶۴ آمده است.
دانلود گزارش تفصیلی کتاب هستی و عشق و نیستی

مطالب موجود با عبارات مشترک

رازگویی با معبود

نیایش

نیایش

تأملی پیرامون «نقش نیایش در تقویت ایمان”

 دکتر قاسم کاکایی
استاد فلسفه و عرفان دانشگاه شیراز

روزنامه ایران- چهارشنبه  ۹۳/۴/۲۵–  بررسی چگونگی و کیفیت ارتباط انسان با معبود همواره امری مورد توجه ادیان و عرفا بوده‌است، این موضوع در فضای اسلامی از دو منظر «ایمان» و «نیایش» قابل طرح است، قرآن کریم در آیه ۲۴ سوره انفال می‌گوید:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ: ای مؤمنان، خدا و پیامبر را اجابت کنید وقتی که دعوت می‌کند شما را به سوی چیزی که حیات می‌دهد.» و چنین استجابت پیامبر را مؤلفه ایمان معرفی می‌کند. گاه خدا در مقام خالق، بشر را می‌خواند و انتظار استجابت دارد و گاه بشر آنجا که خدا در آیه ۶۰ سوره فاطر می‌گوید: ادامه ی نوشته

این دهان بستی، دهانی باز شد

رمضان

رمضان

روزنامه همشهری ۹۲/۴/۲۴ – ششم رمضان- اندیشه > دین- سید حسین امامی- روزه در ظاهر و رویه خود از امور سلبی و ترک امور روزانه‌ای چون خوردن و آشامیدن آغاز می‌شود. به این معنا، شاید روزه را بتوان در میان عبادت‌ها تنها عبادتی دانست که از همان ابتدا ‌با تهذیب نفس و پالایش درونی آغاز می‌شود تا به تعبیر آن شاعر بزرگ، نور معرفت ‌در آدمی برافروخته شود. از این رو، به گفته راز آشنایان، روزه‌دار در همان هنگام که روزه می‌گیرد، متوجه خداوند می‌شود، در نتیجه پیوند میان خداوند و روزه‌دار، پیوند من و تو است نه پیوند من و او. روایت‌های بسیاری‌ این معنی را تأیید می‌کند؛ ازجمله آن روایت معروفی که در آن خداوند می‌گوید: «من پاداش روزه را می‌دهم» و یا در خوانشی دیگر از این روایت«من پاداش آن هستم». در این زمینه عارفان و سالکان طریق دوست، نکته‌های باریک و ظریف فراوانی را بیان کرده‌اند. آنچه از پی می‌آید گفت‌وشنودی است با دکتر قاسم کاکایی درباره بنیان‌های معرفتی روزه و اینکه روزه‌دار پس از طی این راه دشوار ۳۰روزه در فرجام، به چه دستاوردهای معرفتی و یافته‌های درونی دست می‌یابد. ادامه ی نوشته

گزارش سومین نشست رستخیز ناگهان (دور دوم)

۱۵ مرداد ۱۳۹۱ نظر بدهید
دکتر قاسم کاکایی

دکتر قاسم کاکایی

مؤسسه فرهنگی سروش مولانا– سالن ایوان شمس عصر روز دوشنبه ۲۶ تیرماه سال جاری شاهد سومین نشست از دور دوم مجموعه نشست‌های رستخیز ناگهان بود. سخنرانی دکتر قاسم کاکایی با موضوع «وحدت وجود از نگاه مولانا» و اجرای موسیقی سنتی گروه «اشراق» مهم‌ترین برنامه‌های این نشست را تشکیل می‌داد.
آغازین برنامه این نشست طبق روال نشست‌های گذشته به بخش معرفی کتاب اختصاص یافت. خانم ندی خوشقانی که عهده‌دار اجرای این بخش بودند به اختصار به معرفی کتاب «بهاءولد، زندگی و عرفان او» اثر ارزشمند فریتز مایر با ترجمه مریم مشرف که مربوط به افکار، احوال و زندگی بهاءولد می‌باشد پرداختند.
پس از این بخش کوتاه دکتر قاسم کاکایی به ایراد سخنرانی خویش با موضوع «وحدت وجود از نگاه مولانا» که مهم‌ترین برنامه این نشست را تشکیل می‌داد پرداختند. ادامه ی نوشته

گفتگویی درباره آه سحر و ناله شب/”یک شبی بیدار شو دولت بگیر”

۹ مرداد ۱۳۹۱ نظر بدهید
دکتر قاسم کاکایی

دکتر قاسم کاکایی

خبرگزاری مهر- یک استاد فلسفه و عرفان با اشاره به اینکه سحر به معنی رازآلودگی بوده و بهترین زمان راز و نیاز است، گفت: اشتغالات در روز زیاد است و بیشتر به عالم ناسوت توجه می شود، اما در شب این اشتغالات کمتر است و آدم خیلی باید غافل باشد که شب را نیز به همین اشتغالات سپری کند.

حجت الاسلام دکتر “قاسم کاکایی” استاد فلسفه و عرفان اسلامی دانشگاه شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر درباره جایگاه شب زنده داری در آیات و روایات اسلامی گفت: شب زنده داری در مسائل عبادی حرف اول را می زند؛ خداوند به پیامبر خویش در سوره اسرا آیه ۷۹ فرمود:  وَمِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَهً لَّکَ عَسَى أَن یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقَامًا مَّحْمُودًا پاره ای از شب را به نماز خواندن زنده بدار، این نافله خاص تو است باشد، که پروردگارت ، تو را به مقامی پسندیده برساند. ادامه ی نوشته

مطالب موجود با عبارات مشترک

فنای صفاتی از دیدگاه مولانا و مایستر اکهارت

mashadمطالعات اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، بهار و تابستان ۱۳۹۰
دکتر قاسم کاکایی (استاد  فلسفه دانشگاه شیراز)
اشکان بحرانی (کارشناس ارشد فلسفه دانشگاه شیراز)

 

چکیده

بعد وجودشناختی و معرفت­شناختی الهیات سلبی در آثار عارفان ادیان و سنت­های گوناگون عرفانی بر دو رکن استوار است: خدا و نفس. در الهیات یا یزدان­شناسی سلبی، چنان­که از عنوان آن نیز پیداست، تأکید عارفان بر جنبه­های ناشناختنی و ناگفتنی خداوند یا به تعبیر دیگر سخن از ذات خداست. از ذات ناشناختنی و ناگفتنی خدا با تعابیری استعاری نظیر تهیا، واحه، عدم یا نیستی و بی­نام یاد می­شود. اما در آثار برخی عارفان سده­های میانه­ی مسیحی، هم­چون مایستر اکهارت، و نیز برخی از عارفان قدر اوّل عرفان اسلامی، هم­چون مولانا و شمس تبریزی، در پاره­ای فقرات تأکید و تکیه از ذات خدا به سوی ذات نفس میل می­کند. در آثار مولانا و اکهارت، از ذات نفس با تعابیری نظیر وحدت، بساطت، تاریکی و تهیا یاد می­شود. برخی صاحب­نظران نظیر دنیس ترنر، از این چرخش و این ویژگی­ها بر وزان الهیات سلبی یا یزدان­شناسی سلبی، از تعبیر انسان­شناسی سلبی سود برده­ اند. ادامه ی نوشته

مطالب موجود با عبارات مشترک

“آینه های نیستی” بهترین کتاب فصل در زمینۀ عرفان شد

ayeneha

آینه های نیستی

مراسم اختتامیۀ شانزدهمین دورۀ کتاب فصل روز ۳۱ خرداد ۱۳۹۰ با حضور مسئولان وزارت ارشاد و جمعی از شخصیتهای فرهنگی کشور در سرای کتاب برگزار شد. در این دوره ۷۵۴۳ کتاب مورد داوری قرار گرفتند که بالاترین رکورد در این شانزده دوره بوده است. پس از سه مرحله داوری، کتاب “آینه های نیستی” تألیف آقای اشکان بحرانی، دانش آموختۀ دانشگاه شیراز، با مقدمۀ دکتر قاسم کاکایی، استاد بخش الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز، بهترین کتاب در زمینۀ عرفان شناخته شد. این کتاب در سال ۱۳۸۹ توسط انتشارات علم منتشر شده است و حاصل پایان نامۀ کارشناسی ارشد آقای بحرانی تحت عنوان “الهیات سلبی در آثار مولانا و مایستر اکهارت” به راهنمایی دکتر کاکایی می باشد که در سال ۱۳۸۸ در دانشگاه شیراز پایان یافته و از آن دفاع شده است.

مطالب موجود با عبارات مشترک

مولانا، اکهارت و الهیات سلبی

۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۰ نظر بدهید

 

Dr. Kakaie

قاسم کاکایی

در سال ۱۳۸۶ از سوی مؤسسه حکمت و فلسفه، سمینار یک روزه ای در روز بزرگداشت مولانا برگزار شد. در این سمینار آقایان دکتر علامرضا اعوانی، دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی، دکتر کارل ارنست، دکتر شهرام پازوکی، دکتر علی محمد سجادی و دکتر قاسم کاکایی سخنرانی کردند. سخنرا نی دکتر کاکایی تحت عنوان ” مولانا، اکهارت و الهیات سلبی” برگزار شد. وی در این سخنرانی ابتدا معنای الهیات سلبی، فنا و نیستی از دیدگاه عرفان را بررسی می کند وسپس آرای مولانا و مایستر اکهارت را در این مورد مورد با یکدیگر مقایسه می نماید. اخیرا باشگاه اندیشه دانشجویان دانشگاه تهران فایل صوتی این سخنرانی را بر روی سایت خود قرار داده است. با تشکر از این باشگاه، به پیوست می توانید این فایل را دانلود فرمایید

./nisti1.mp3
./nisti2.mp3

 

مطالب موجود با عبارات مشترک

اختفای احوال باطنی در آثار مولانا و مسألۀ تعریف عرفان

۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۰ نظر بدهید

 

religion

مجله ادیان و عرفان

مجله ادیان و عرفان، دانشگاه تهران ، دفتر ۱، پاییز و زمستان ۱۳۸۸

قاسم کاکایی          اشکان بحرانی

 

 

چکیده

در این جستار، کوشش ما بر آن است که به دو پرسش پاسخ دهیم. پرسش نخست این است که غیبت یا به عبارت دیگر، اختفای احوال باطنی در آثار مولانا چه معنا، اهمیت و پیامدهایی دارد؟ در پاسخ به این پرسش ابتدا مقصودمان را از غیبت احوال باطنی روشن می­کنیم. در وهلۀ بعد و پس از بررسی اجمالی غیبت احوال باطنی در آثار عارفان مسیحی و مسلمان، در سده­های میانۀ میلادی، نگاه مولانا به احوال باطنی را بر می­رسیم و پس از آن پیامدهای این نگاه و واکنش­های مولانا را بر می­شماریم. این واکنش­ها عبارت­اند از ادامه ی نوشته

مطالب موجود با عبارات مشترک