.

خانه > نقد و بررسی > قاسم کاکایی: ترجمه‌ی فلسفی بی در و دروازه است

قاسم کاکایی: ترجمه‌ی فلسفی بی در و دروازه است

دکتر قاسم کاکایی

دکتر قاسم کاکایی

حجت‌الاسلام دکتر قاسم کاکایی با بیان این‌که عضو کپی‌رایت نبودن، حوزه‌ی ترجمه‌ی آثار فلسفی را بی در و دروازه کرده و هر کس از راه می‌رسد، ترجمه می‌کند، برای تشخیص نیازهای ترجمه‌ی فلسفی متناسب با جامعه، به تأسیس نهادی در این زمینه تأکید کرد.

استاد فلسفه‌ی دانشگاه شیراز در گفت‌وگو با خبرنگار بخش حکمت و فلسفه‌ی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، عنوان کرد: پیش از انقلاب، توجه به آثار فلسفی محض بود؛ یعنی فلسفه‌های محض را که فلسفه‌ی غرب می‌نامیم، ترجمه می‌شد و در این ترجمه‌ها نیز فیلسوفان مشخصی در حوزه‌های مختلف فلسفه‌ی غرب مد نظر بودند و بیش‌تر آن‌ها ترجمه می‌شدند؛ اما پس از انقلاب و تا حدودی در آستانه‌ی انقلاب، کارهایی از هانری کربن و ایزتسو ترجمه و به فلسفه‌ی اسلامی توجه خاصی شد و رفته رفته ترجمه‌ی آثاری از مستشرقان و متفکران غربی که به مسائل اسلامی و عرفانی توجهی داشتند، شروع شد.
او افزود: در چند دهه‌ی اخیر ضمن توجه کردن به سنت فکری فلسفه‌ی اسلامی، ترجمه‌های آکادمیک خوبی از فلسفه‌ی غرب انجام می‌شود.
کاکایی علت ترجمه‌ی محدود آثار فلسفه‌ی اسلامی را ناشی از نبود تألیف‌های پرشمار در این حوزه دانست و تأکید کرد: در داخل کشور و محافل آکادمیک، به تألیف آثار فلسفه‌ی اسلامی توجهی نمی‌شود و تنها غلامحسین ابراهیمی دینانی است که در تبیین آرای فلاسفه‌ی اسلامی و شرح آن‌ها نگاهی نو دارد. جلال‌الدین آشتیانی و آیت‌الله جوادی آملی نیز در حوزه‌ی فلسفه‌ی اسلامی فعالیت‌های جدی داشته‌اند؛ اما در بین اندیشمندان غربی، کارهای آکادمیک بیش‌تری نسبت به فلسفه‌ی اسلامی انجام شده است، که مهم‌ترین آن‌ها، فعالیت‌ها و پژوهش‌های هانری کربن، ایزتسو، سیدحسین نصر، آنه ماری شیمل و ویلیام چیتیک هستند.
وی رویکرد بازاری به ترجمه‌ی آثار فلسفی را نقد کرد و گفت: ترجمه‌ی آثار فلسفی به نظر بیش‌تر یک سمت و سوی بازاری دارد. فلسفه در عین حالی که یک علم انتزاعی و مستلزم اندیشیدن عمیق است، از سویی نیز عمومی کردن آن با رویکرد بازاری، اصالتش را زیر سؤال می‌برد و متأسفانه برخی از مترجمان سعی می‌کنند آثار فلسفی را ترجمه کنند که بفروشند و چنان‌چه نویسنده‌ا‌ی مورد توجه جوانان است، او را بارها ترجمه می‌کنند. در حالی‌که ضرورت دارد مترجمان برای پر کردن خلاء‌های حوزه‌ی اندیشه تلاش کنند تا بتوانند افق والاتری را در برابر جامعه بگشایند؛ بنابراین ضرورت دارد مترجمان به ترجمه‌ی آثار پراهمیت توجه کنند.
کاکایی یادآور شد: اگر سازمانی وجود داشته باشد که با همکاری جریان‌های فرهنگی و نهادهای آموزش عالی، زمینه‌ای را برای اندیشیدن درباره‌ی خلاءها فراهم آورد، می‌تواند اولویت‌های ترجمه‌ی آثار فلسفی را تبیین کند و سفارش ترجمه‌ی آن را بدهد؛ البته به شرطی که دست مترجمان را نبندند؛ اما به آن‌ها خط بدهد و دائم با اندیشه‌های تازه‌ی جهان غرب و مترجمان در تماس مستقیم باشد.
این پژوهشگر فلسفه توجه به مترجمان قوی و شایسته را ضروری دانست و بر اتخاذ تصمیماتی برای کنترل ترجمه تأکید کرد و افزود: چگونه کسی که گواهینامه ندارد، اجازه‌ی رانندگی ندارد؛ پس در حوزه‌ی ترجمه هم کسی که صلاحیت ندارد، نباید اقدام به ترجمه کند.
او نیازسنجی برای ترجمه‌ی آثار را مهم ارزیابی کرد و گفت: بخشی از نیازهای ترجمه‌ی آثار فلسفی را نهادهای مدنی و جامعه تشخیص می‌دهند و آن‌ها را مطرح می‌کنند. بخشی از این را ‌که به ترجمه‌ی چه آثاری نیاز است، رویدادهای اجتماعی و شرایط تاریخی رقم می‌زنند و بخش دیگر این موضوع نیز به اندیشمندان برمی‌گردد که چقدر آگاهانه اقدام به ترجمه‌ی آثار کنند.
او معتقد است: ما در ترجمه‌ی آثار عمیق فلسفی که در غرب وجود دارد، کار چندانی نکرده‌ایم و به طور جسته و گریخته، مترجمی بر اساس علاقه‌اش اثری را ترجمه کرده و ترجمه‌ها بسیار پراکنده بوده است. از سویی نیز مترجمان قوی برای ترجمه‌ی آثار کلاسیک غرب نداشته‌ایم. در عین حال، معدود مترجمان خبره آثار خوبی را به جامعه‌ی فلسفی ایران معرفی کرده‌اند.
او در پایان با انتقاد از کسانی که در حوزه‌های غیرفلسفی تخصص دارند و به ترجمه‌ی آثار فلسفی اقدام می‌کنند، از نپیوستن ایران به قانون کپی‌رایت به عنوان عامل بی‌در و دروازه شدن ترجمه، بویژه ترجمه‌های فلسفی، یاد کرد.

خبرگزاری دانشجویان ایران – تهران
سرویس: فرهنگ و ادب – حکمت و فلسفه

۱۳۸۷/۰۲/۱۰

مطالب موجود با عبارات مشترک
این مطلب را منتشر کنید:
Facebook Twitter Linkedin Email

Captcha Captcha Reload


برخی از رویدادها

برخی از تألیفات