.

خانه > رویدادها > سقراط در اندیشه مسلمانان

سقراط در اندیشه مسلمانان

soqrat

سقراط

دکتر قاسم کاکایی، استاد دانشگاه شیراز  در  همایش « سقراط در اندیشه ایرانیان و یونانیان» طی سخنانی ضمن تشکر از رایزنی فرهنگی ایران در آتن، به خاطر برگزاری این همایش، گفت هر چند از سقراط اثر مستقلی در دست نیست ولی مسلمانان و بخصوص ایرانیان از همان اوایل اسلام از طریق شاگردان سقراط با افکار و اندیشه‌های او آشنا بوده‌اند. افکار و اندیشه‌های سقراط که در میان مسلمانان مقبولیت دارد در زمینه‌های زیر می‌توان مورد ارزیابی قرار داد.
۱- سقراط در منطق و بخصوص در باب تعریفات جایگاه مهمی دارد چنان که ابن سینا در منطق شفا و خواجه نصیرالدین طوسی در اساس الاقتباس از دیدگاههای او یاد کرده‌اند ولی اهمیت بیشتر او در روشی دیالکتیکی تعلیم و تعلم است که سالهاست در حوزه‌های دینی اسلامی این روش که به روشی سقراطی معروف شده، مورد توجه قرار گرفته است.

۲- در زمینه معرفت شناسی یک سخن مهم از سقراط به یادمانده است که : «تنها دانش حقیقی این است که بدانیم هیچ نمی‌دانیم». این پارادوکس را که به جهل سقراطی معروف است ابن سینا در شعر مشهور خویش چنین سروده است که:
تا بدانجــــا رسید دانش من که بدانم همی که نادانـــــــم
۳- سقراط بدون تردید یکی از بزرگترین معلمان اخلاق تاریخ بشریت بوده است. تعاریف او از «خیر» و «شر» الهامبخش بسیاری از اندیشمندان مسلمان برای ورود به «فلسفه اخلاق» بوده است. اما تأثیر او آنچنان بوده است که شعرای بزرگ ایران از قدیمترین شاعر همچون رودکی تا شعرای معاصر از اشعار اخلاقی خویش به سقراط و آموزه‌های او اشاره می‌کنند.
۴- در عالم فلسفه، فیلسوفان مسلمان سقراط را واضع نظریه «مُثل» دانسته‌ند، ابن‌سینا تأکید می‌کند که سقراط به «وجود مثالی» یعنی به عالمی که پشت این عالم مادی قرار دارد معتقد بوده است. لذا فیلسوفان مسلمان سقراط را «حکیم» می‌دانند که مقامی است فراتر از مقام «فیلسوف» یعنی حکیم کسی است که به عمق معرفت آفاقی و انفسی رسیده است. هم خودش را می‌شناسد و هم عالم را. واقعیت امور را آنچنان که هست می‌شناسد. حکمت همان چیزی است که پیامبر اسلام محمد(ص) دردعای خویش از خدا طلب می‌کند: «خدایا اشیا را آنچنان که هستند بمن بنمایان». ابن‌سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا چنین مقامی برای سقراط قائلند که این مقامی است شبیه به «نبوت».
۵- در کتب اندیشمندان مسلمان «زهدِ» سقراط ضرب‌المثل است. در کتاب شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید هنگامی که سخنان علی(ع) را در باب زهد نقل و شرح می‌کند حکایتی از سقراط نقل می‌کند تا مصداق بارزی از زهد را نشان داده باشد: یک روز سقراط در آفتاب نشسته بود یکی از پادشاهان به سراغ او آمد و همان طور که ایستاده بود گفت: «ای سقراط هر چه لازم داری از من یخواه تا برای تو بر آورده کنم» سقراط گفت: «از تو می‌خواهم که کنار روی و سایه نیندازی تا من بتوانم از نعمت آفتاب بهره‌مند شوم».
۶- یکی از تعالیم بزرگ سقراط این است که روح آدمی شریفتر از جسم و بدن اوست. به همین علت نه تنها زندگی سقراط زیباست بلکه مرگ او نیز زیباست. وی بدن و جسم را که فانی است فدای حقیقت می‌کند که باقی است. لذا مرگ او و جام زهر او همواره ضرب المثلی است برای آنچه به لحاظ مادی تلخ و درد آور است ولی به لحاظ روحی و معنوی شیرین و توأم با سعادت است. باید این تلخی مادی را به منظور رسیدن به آن شیرینی و سعادت تحمل کنیم.
رییس انجمن ادبیات و فلسفه پارناسوس نیز در این همایش با بیان اینکه تئوری فلسفی سقراط برخودشناسی، خداشناسی و صلح جهانی تاکید دارد گفت: امروز درباره ایران با عکس العمل های نگران کننده ای از سوی غرب روبرو هستیم که با آموزه های این دانشمند جهانی منافات دارد.
دکتریانیس ماکاندونیس در افتتاحیه این همایش که به همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و با همکاری انجمن ادبیات و فلسفه پارناسوز در سالن اجتماعات این انجمن، برگزار شد، افزود: مایه مباهات من و همکارانم می باشد که با همکاری رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی زمینه ای را فراهم آوردیم تا از زبان اساتید ایرانی با افکار و اندیشه های ایرانیان درباره سقراط آشنا شویم.
وی که در جمع اندیشمندان ایرانی و یونانی سخن می گفت، اضافه کرد: ایده های فلسفی سقراط و شخصیت علمی او مختص به کشور خاصی نیست، او به همه جهانیان تعلق دارد و در واقع سقراط پل ارتباطی بین شرق و غرب است که برای رسیدن به صلح و ثبات و آرامش، شیوه های متنوعی را ارایه نموده است.

رایزن فرهنگی و دبیر ایرانی این همایش نیز طی سخنانی گفت: سقراط فلسفه را از آسمان به زمین آورد و به دوستداران فلسفه آموخت که باید به‌جای ذهنیت‌پردازی، از آسمان فرود آیید و

به درون خود اندیشده، تا به معرفت حقیقی دست یابید.

مطالب موجود با عبارات مشترک
این مطلب را منتشر کنید:
Facebook Twitter Linkedin Email
  1. مریم اسلام پناه
    ۱۳ مهر ۱۳۹۰ در ۰۹:۳۶ | #1

    واقعا سایت جالبی دارید از آقای کاکایی هم که درباره سقراط نظر داده اند تشکر میکنم

Captcha Captcha Reload


برخی از رویدادها

برخی از تألیفات