.

خانه > تأليفات, مقاله ها > مبانی نظری الهیات سلبی

مبانی نظری الهیات سلبی

دکتر قاسم کاکایی (دانشیار دانشگاه شیراز)
اشکان بحرانی (دانشجوی کار شناسی ارشد دانشگاه شیراز)

مبانی نظری الهیات سلبی، نامه مفید شماره 68

نامه فلسفی

چکیده

یکی از مهم­ترین رویکردهای الهیاتی در دوره­ی معاصر، الهیات سلبی است. این رویکرد به رغم آن که امروزه در الهیات جدید، به جِد، مورد توجه و اقبال الهیدانان است، در میان مؤلفان داخلی به درستی شناخته نشده است. در این نوشته، تلاش شده است که در ابتدا تعاریف و برداشت­های مختلف از الهیات سلبی ارائه، تحلیل و نقد شود و سپس با اختیار تعریفی نسبتاً جامع از این رویکرد الهیاتی، بن­مایه­های الهیات سلبی تشریح گردد. با تحلیل تعریف­ها و بن­مایه­های الهیات سلبی می­توانیم این شاخه­ی الهیات را از منظری تازه و با نگاهی نو بنگریم.

کلیدواژه­ها: الهیات سلبی، تنزیه، فنا و بقا، سلب و ایجاب، استعاره­ های سلبی، بعد وجودی، بعد معرفتی، بعد زبانی.

۱- مقدمه

دنیس ترنر (Denys Turner) در مقاله­ای درباره­ی الهیاتِ سلبی گفته ­است: «می­دانم که اکنون همه­یِ ما الهیدانانی سلبی هستیم؛ رازناکی بارِ دیگر به جمعِ مسأله­­هایِ الهیات بازگشته است و دانشِ ما دوباره خاطرمان را جمع می­کند که نمی­دانیم خدا چیست» ((Turner,1999,p 143.

این گفته­یِ ترنر از سیطره­یِ الهیاتِ سلبی در دورانِ معاصر خبر می­دهد. امروزه باید اذعان کنیم که بیش از هر زمانِ دیگری در «الهیات جدید» این نیاز احساس می­شود که کلِ الهیات را ذیل محدودیت هایِ سلب و محدودیت هایِ گفتار و معرفت بفهمیم (Ibid). بررسیِ الهیاتِ سلبی و آثارِ عرفایی با این رویکرد در چارچوب الهیاتِ جدید، پدیده­ای متعلق به دوران تجدّد و مشخصاً مربوط به دو سده­یِ اخیر است، اما مصادیق و مبانی این رویکرد، در الهیاتِ شرق و غرب، سابقه­ای طولانی دارد.

در سنت­های دینی غربی، مسایلی نظیرِ علمِ ما به خدا، سخن­گفتن از او، راه­هایِ تقرب به او، و اسما و صفاتِ او، به طور عام، همواره مطرح و محلِ مناقشه بوده­اند. در ذیلِ این مسایل، مباحثی نظیر دسترس­ناپذیری و تعالیِ وجودی خدا، امتناعِ شناختِ ذاتِ خدا و تعالیِ معرفتیِ او، تنزیه و تشبیه و بیان­ناپذیری خدا در بین عامه­ی الهیدانان یهودی، مسیحی و مسلمان و دقایقی همچون قرب و فنا، وحدت و اتحاد، عروج و درون­بود، و دیالکتیکِ حلول و تعالی در میان عارفان این سه سنت، بخشی از مهم­ترین دغدغه­های الهیاتی را منعکس کرده­اند.

هم­چنین روی­کردی که عارفان در سنتِ ادیانِ ابراهیمی به مسأله­یِ مواجهه با امر الوهی دارند و تأکیدِ آنان بر مفاهیم و استعاره­هایی نظیرِ نیستی، تاریکی، ندانستن و خاموشی، در هنگامِ سخن گفتن از خدا، دل­مشغولی­هایِ خاصِ ایشان را در مباحث الهیاتی از منظری دیگر به تصویر
می­کشد. همه­یِ این مباحث در الهیاتِ جدید، تحت عنوان الهیات سلبی مطرح می­شوند.

با ذکرِ این مقدمه اینک به بررسیِ چند تعریف از الهیاتِ سلبی می­پردازیم.

mabani nazari elahiat salbi.pdf

مطالب موجود با عبارات مشترک
این مطلب را منتشر کنید:
Facebook Twitter Linkedin Email

Captcha Captcha Reload


برخی از رویدادها

برخی از تألیفات