.

خانه > تأليفات, کتاب ها > غیاث‌الدین منصور دشتکی و فلسفه عرفان

غیاث‌الدین منصور دشتکی و فلسفه عرفان

ghiyath

غیاث الدین منصور و فلسفۀ عرفان

برخوردهای بین حکومت صفوی و حوزه فلسفی شیراز و منزوی شدن این حوزه در اواسط حکومت صفوی، از مهم‌ترین موضوعاتی است که در کتاب«غیاث‌الدین منصور دشتکی و فلسفه عرفان »بررسی شده است.

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران‌ (ایبنا)، حجت‌الاسلام دکتر قاسم کاکایی، پژوهشگر فلسفه و عرفان اسلامی، ضمن اعلام مطلب فوق، درباره موضوع جدیدترین کتاب خود گفت: این کتاب به شرح احوال غیاث‌الدین‌منصور دشتکی، بزرگترین فیلسوف قرن دهم هجری در جهان اسلام‌، یعنی قبل از ملاصدرا و مکتب اصفهان می‌پردازد.
عضو هیات علمی دانشگاه شیراز اظهار داشت: این کتاب همچنین خصوصیات بارز مکتب شیراز را بیان و چندین شخصیت دیگر از بزرگان مکتب فلسفی شیراز مانند صدرالدین محمد دشتکی و شمس‌الدین محمد خفری را معرفی می‌کند و به معرفی شاگردان این مکتب و رابطه بین مکتب فلسفی شیراز و مکتب فلسفی اصفهان می‌پردازد.
وی افزود: در بخش دوم کتاب، یکی از رساله‌های غیاث‌الدین منصور دشتکی تحت عنوان منازل‌السایرین و مقامات العارفین‌، تصحیح، ترجمه و شرح شده‌ است که این رساله را می‌توانیم به نوعی جزو فلسفه و عرفان اسلامی به حساب آوریم و نکات بکر و ارزنده‌ای در باب عرفان عملی و نیز بحث مهم تجربه دینی و تجربه عرفانی را در آن بیابیم.
دکتر کاکایی در پاسخ به این سوال که این کتاب در مقایسه با آثار هم‌طراز خود چه ویژگی تازه‌ای دارد، اظهار داشت: از ویژگی‌های مهم این کتاب، ارائه تصویری از جنبه فرهنگی، سیاسی و دینی حکومت صفویه است که تاکنون کمتر به آن پرداخته شده‌ که برخوردهای بین حکومت صفوی وحوزه فلسفی شیراز و منزوی شدن این حوزه در اواسط حکومت صفوی را ترسیم می‌کند.
وی تصریح کرد: از دیگر نکات مهم این کتاب، معرفی مکتب شیراز است که ناشناخته‌ترین دوره تاریخ فلسفه اسلامی به حساب می‌آید، هرچند به لحاظ حجم، آثار این دوره پرتعدادترین آثار را در میان تمام ادوار تاریخ فلسفه اسلامی دارد. نویسنده کتاب «‌وحدت وجود به روایت ابن‌عربی و مایستر ‌اکهارت» در پاسخ به سوال دیگر خبرنگار «ایبنا» مبنی بر این که «این کتاب را باید کاری تالیفی دانست یا نوعی تدوین»، گفت: بخش اول کتاب تالیف است که به مطالب مهمی در مورد زندگی غیاث‌الدین منصور‌ دشتکی و ویژگی‌های مکتب شیراز می‌پردازد و بخش دوم نیز نوعی تصحیح، ترجمه و شرح یک رساله مهم عرفانی است.
کتاب«غیاث‌الدین منصور دشتکی و فلسفه عرفان، منازل‌السایرین و مقامات‌العارفین» از سوی فرهنگستان هنر در شمارگان ۲۰۰۰ نسخه ، ۲۸۰ صفحه و قیمت ۵۶۰۰۰ ریال منتشر شده است.

مقدمه کتاب

یکى از ناشناخته‏ترین دوران تاریخ فلسفه اسلامى، مقطع بین زمان خواجه نصیرالدین طوسى و میرداماد است. اکثر کتب وآثار اندیشمندان این دوره به صورت نسخه‏هاى خطى در کتابخانه‏هاى داخل و خارج کشور پراکنده‏اند. لذا هم اندیشمندان‏این دوره ناشناخته‏اند و هم طرز اندیشه آنان بر ما چندان هویدا نیست. جالب آن که در تحقیقى که اخیراً برخى دوستان فاضل‏درباره نسخه‏هاى خطى انجام داده‏اند، معلوم شد که از نظر حجم، این دوره بیشترین آثار را در میان تمام ادوار تاریخ فلسفه‏اسلامى داراست.

در این که این دوران را چه بنامیم نیز بین اهل تحقیق اختلاف نظر است، برخى آن را دوره »فترت» فلسفه اسلامى‏مى‏دانند، اما چنان که در ادامه خواهد آمد، نگارنده به تبع برخى صاحب نظران، نام »مکتب شیراز» یا »حوزه فلسفى‏شیراز» را براى این دوره بیشتر مى‏پسندد. تحقیق و تفحص در این دوره، به خصوص براى شناخت کیفیت تکوین و تکامل‏حکمت متعالیه ملاصدرا و چگونگى ارتباط آن با دیدگاههاى فلاسفه قبل از وى، از اهمیت خاصى برخوردار است.

حدود ۱۶ سال قبل امورى چند از جمله مشاهده خلأ پیش‏گفته در تاریخ فلسفه اسلامى، تناسب رشته تحصیلى نگارنده بااین مباحث، علقه به شیراز و «مردم صاحب کمالش» و در آخر، «تولاى مردان این پاک بوم» خاطر نگارنده را برانگیخت تااقدامى براى بازشناسى و احیاى مکتب یا حوزه فلسفى شیراز را جزو رسالتهاى علمى خویش قرار دهد. فضاى حاکم برحوزه‏هاى علمیه و دانشگاه شیراز، که در هر دو توجه به حکمت و عرفان اسلامى رخت بربسته بود، نیز نگارنده را بر انجام‏این کار مصمم‏تر ساخت.

حاصل این پروژه ایجاد چند درس فلسفه در حوزه‏هاى علمیه شیراز، تأسیس رشته فلسفه در دانشگاه شیراز و نیزبرگزارى چند سمینار ملى و بین المللى در باب مکتب فلسفى شیراز در این دانشگاه بود. علاوه بر آن، سلسله مقالاتى که‏نگارنده تحت عنوان «آشنایى با مکتب شیراز» در مجله پژوهشى خردنامه صدرا نگاشت، باعث فتح بابى در زمینه کاوش‏درباره این مقطع از تاریخ فلسفه اسلامى شد؛ چنان که علاوه بر انتشار مقالات و کتابهاى پراکنده در این باب، شاهد تکاپوى‏علمى در این زمینه در سطح دانشگاه‏هاى کشور نیز بودیم. در نتیجه، ده‏ها رساله دکترى و کارشناسى ارشد راجع به‏اندیشمندان این دوره نگاشته شد که نگارنده سمت راهنمایى یا مشاورت برخى از آنها را در تهران، اصفهان، مشهد، قم وشیراز بر عهده داشته است. برخى از این رساله‏ها نیز به صورت کتاب درآمده‏اند. هرچند متأسفانه بعضى از آنها – که بنده‏راهنمایشان نبوده‏ام – از عادت نامیمون «انتحال» پیروى کرده و مقالات این حقیر را، بدون ذکر مرجع، بى کم و کاست تحت‏عنوان رساله ارائه داده‏اند، ولى حداقل این فایده را داشته است که در محافل مختلف توجه به این دوره از تاریخ فلسفه‏اسلامى برانگیخته شود.

از سوى دیگر، پس از انتشار سلسله مقالات مذکور، استادان و اندیشمندان مختلفى، نگارنده را در تداوم چنین کارى موردتشویق قرار دادند؛ به خصوص جناب آقاى دکتر سید حسین نصر که سلسله مقالات نگارنده را تحت عنوان «آشنایى با مکتب‏شیراز» در خارج از کشور دیده بودند، با ارسال چند نامه ضمن تشویق نگارنده به تداوم این کار، رهنمودهایى نیز ارائه دادندوآن را ضرورتى براى پر کردن خلأ تحقیقات در فلسفه اسلامى شمردند.

همچنین در کار سترگى که شخصاً در تاریخ فلسفه اسلامى به تدریج منتشر مى‏کنند، به این سلسله مقالات ارجاعات‏متعددى داده‏اند.

از اواخر سال ۱۳۸۵، فرهنگستان هنر تصمیم گرفت که کنگره بزرگ مکتب شیراز را در آذرماه ۱۳۸۷ در تهران و شیرازبرگزار کند. در همین رابطه مسئولان مختلف آن فرهنگستان و به خصوص دبیر محترم کنگره، برادر گرامى جناب آقاى دکترنامور مطلق، با نگارنده تماس گرفته، مسئولیت کمیته حکمت و عرفان این کنگره را به اینجانب واگذار کردند. با رایزنى‏هاى‏انجام شده در این کمیته، قرار شد که در آستانه برگزارى این کنگره، براى شناساندن مکتب شیراز کتبى منتشر شود؛ چرا که‏دستاورد ماندگار این کنگره‏ها چیزى جز انتشار همین کتابها نیست. از همین روى، اینجانب نیز عهده‏دار تألیف کتاب حاضرشدم.

این کتاب داراى دو بخش است. بخش اول درصدد معرفى اجمالى حوزه فلسفى شیراز برآمده، سپس به تفصیل به‏غیاث‏الدین منصور دشتکى پرداخته است که سرآمد فیلسوفان این دوره و نقطه اوج مکتب فلسفى شیراز محسوب مى‏شود.براى این کار ابتدا تصویرى از مکتب شیراز به طور کلى ارائه داده و آن گاه سیر این مکتب را از قطب‏الدین شیرازى تاغیاث‏الدین منصور پى گرفته‏ایم. به علت اهمیت سید سند و محقق خفرى، دو فصل مجزا به این دو اندیشمند اختصاص‏داده‏ایم. پس از آن به تفصیل به غیاث الدین منصور پرداخته‏ایم. در آخر نیز نگاهى گذرا به علل افول حوزه فلسفى شیراز پس‏از غیاث‏الدین منصور، انداخته‏ایم.

در بخش دوم کتاب براى معرفى غیاث‏الدین منصور و طبعاً ارائه تصویرى از حکمت و عرفان این دوره، یکى از رساله‏هاى‏غیاث‏الدین منصور را تحت عنوان «منازل السائرین و مقامات العارفین» همراه با ترجمه و تعلیقات آورده‏ایم. نظر به مطالب‏طرح شده در این رساله، مى‏توانیم آن را به نوعى «فلسفه عرفان» قلمداد کنیم که نگاهى درجه دوم و فلسفى به مباحث عرفان‏عملى انداخته است و به شکلى مى‏توان آن را با فلسفه‏هاى مضاف و مباحث کلام جدید و تجربه دینى مربوط ساخت.

در اینجا از همه کسانى که در نگارش این کتاب، نگارنده را یارى رسانده‏اند و همچنین از مسئولان محترم فرهنگستان هنرکه به برگزارى این کنگره و انتشار این کتاب همت گماشتند، تشکر مى‏کنم و این اثر ناقابل را به روح پرفتوح عارف ربانى ومجدد حوزه عرفانى مکتب شیراز، حضرت آیت اللَّه نجابت شیرازى(ره)، تقدیم مى‏نمایم و امید آن دارم که این اثر، مقبول‏طبع پژوهندگان تاریخ حکمت و عرفان قرار گیرد و نگارنده از پیشنهادات و انتقادات سازنده ایشان محروم نماند.

مطالب موجود با عبارات مشترک
این مطلب را منتشر کنید:
Facebook Twitter Linkedin Email

Captcha Captcha Reload


برخی از رویدادها

برخی از تألیفات

  • کربلا و خون به مناسبت حلول ماه محرم الحرام بخشی از کتاب گلبانگ سربلندی تألیف دکتر کاکایی را در ابنجا می آوریم. این بخش به پیوند ...
  • كتاب "خدا محوري" قاسم كاكايي  1 --كتاب خدا محوری به عنوان پايان نامه برگزیده سال 1373 برگزیده شد. 2-دکتر حداد عادل در مقدمه كتاب م...
  • وحدت وجود یا وحدت شهود از دیدگاه ابن عربی و مایستر اکهارت  نظریه وحدت وجود که از جانب عرفا مطرح شده به علت دور از عقل بودن و نیز به علت مخالفت با بعضی از ظواهر متون ...
  • سعادت غايي و عشق الهي آن چه در پي مي‌آيد متن سخنراني پروفسور ونسان برومر* ‌مي‌باشد كه در تاريخ شنبه 21 مهر ماه 1380 برابر با 13 اكتبر  20...
  • شيخ اشراق و مكتب شيراز معمولا نويسندگان و مستشرقان غربي در تاريخ فلسفه هايشان بر آنند كه با ابن رشد روزگار فلسفه در جهان اسلام بسر آمده است...