.

عارف کامل حضرت آیت الله نجابت شیرازی (ره) در یک نگاه
حضرت آیت الله نجابت (ره)

مجذوب واصل و عارف کامل، حضرت آیت‌الله حاج شیخ حسنعلی نجابت شیرازی، شاگرد برجسته محضر عرفانی حضرت آیت‌الله سید علی قاضی طباطبایی تبریزی «ره» و حضرت آیت‌الله حاج شیخ محمد جواد انصاری همدانی، در سال ۱۲۹۶هـ . ش در شیراز بدنیا آمدند.
تحصیلات ابتدایی را به طریق متعارف در شیراز گذرانده و پس از آن به فراگیری دروس حوزوی پرداخته و با اتمام مقدمات، در سن ۱۵ سالگی برای ادامه تحصیل عازم عتبات شدند. در نجف اشرف پس از گذراندن سطح، در مراتب عالیه، معقول را نزد مرحوم آیت‌الله العظمی حاج شیخ علی محمد بروجردی «ره» و فقه و اصول را نزد آیات عظام سید ابوالحسن اصفهانی «ره»، سید عبدالهادی شیرازی «ره» و سید ابوالقاسم خویی «ره» گذراندند. در ۲۸ سالگی به درجه اجتهاد نائل آمدند. عمده اجازات ایشان از اساتید فوق الذکر بود. ادامه ی نوشته

سلام بر رحمت عالمیان

سلام بر رحمت عالمیان

روزنامه ایران– یکشنبه ۷ آذر ۱۳۹۵- ۲۷ صفر ۱۴۳۸-مصاحبه با دکنر قاسم کاکایی، رئیس دانشکدۀ الهیات دانشگاه شیراز-

سه روایت از وجوه شخصیتی حضرت خاتم الانبیاء(ص)-

 

سخن گفتن از پیامبر اکرم(ص) و وجوه شخصیتی و منش اخلاقی ایشان کار امثال ما عقب‌افتادگان جاده معرفت و محبت نیست و بهتر است که معرفی رسول‌الله(ص) را به دو جنبه اعجازی بسپاریم که از وجود شخص شخیص ایشان به وجود آمده است؛ یعنی، حضرت علی(ع) و قرآن کریم که یکی «قرآن ناطق» و دیگری «قرآن صامت» است.

ویژگی‌های رسول‌الله(ص) به روایت امیرالمؤمنین
حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه در توصیف رسول‌الله(ص) می‌فرماید: «پیامبر اکرم(ص) کسی است که خداوند او را از درخت انبیاء (شجره انبیاء)، نور چراغ (مصباح) هدایت خدا انتخاب و از سرچشمه‌های حکمت اختیار کرد و برای بشر فرستاد». پیامبر(ص) «طبیب دوار بطبه،» پزشک و طبیبی بود که خود سفر می‌کرد تا برای هر کس که حاجت به او داشت، داروی لازم به کار برد و پیام الهی را به قلب‌های نابینا شده و گوش‌های ناشنوا شده، برساند. پیامبر اکرم(ص) نه تنها کسانی را که به او رجوع می‌کردند، درمان می‌کرد بلکه بیماران فراموش شده و سرگردان را نیز جست‌وجو کرده و مورد لطف خود قرار می‌داد.
امیرالمؤمنین علی(ع) در دعای صباح می‌فرمایند: «خدایا بر آن کسی که در ظلمانی‌ترین شب‌های تاریخ، مردم را به سوی تو هدایت کرد، درود فرست» یعنی، پیامبر اکرم(ص) در  تاریک‌ترین شب تاریخ و در ظلمانی ترین جغرافیای بشر ظهور کردند؛ در آن زمان، در مرداب شبه جزیره حجاز که هیچ از تمدن روم، ایران و یونان رنگی نگرفته بود، نیلوفر وجود پیامبر(ص) ظهور کرد و جهانگیر شد.
به تعبیر حافظ:
حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت
آری، به اتفاق جهان می‌توان گرفت ادامه ی نوشته

حدیث سرو

حدیث سرو

کتاب حدیث سرو شرح حال عارف کامل حضرت آیت الله حاج شیخ حسنعلی نجابت شیرازی به قلم دکتر قاسم کاکایی. این کتاب اخیرا از سوی انتشارت حکمت(نشر محراب) چاپ و منتشر شده است.  در مقدمۀ این کتاب آمده است:

ساقی حدیث سرو و گل لاله می­رود                و این بحث با ثلاثۀ غساله می­رود

مجموعۀ حاضر شرح احوال عارف بالله و فانی فی الله حضرت آیت الله حاج شیخ حسنعلی نجابت شیرازی است در حد فهم قاصر و ادراک ناقصِ نگارندۀ این سطور. حدیث یک عمر استقامت است در سیر الی الله از راست قامتی جاودانه در عرصۀ معرفت و محبت. بخشهای مختلف این مجموعه در طول بیش از بیست و شش سال پس از عروج ملکوتی آن مرحوم به مناسبتهای مختلف بر زبان و یا قلم نگارنده جاری گشته و اینک بازنویسی شده و در اختیار دوستدارانِ حضرتِ دوست قرار گرفته است.

….

دربارۀ آن کوه توحید و آن دریای عشق چه بگویم، چگونه بگویم و از کجا شروع کنم؟ آیا می‌توان «آب دریا را کشید» و «بحر را در کوزه‌ای» جای داد؟ آن هم از جانب بی‌ بضاعتی چون من؟ توصیف کردن مستلزم احاطه بر موصوف و یا متصف بودن به صفت است که هیچکدام در بارۀ واصفی چون من و موصوفی چون حضرت استاد، صادق نیست. تعریف کردن نیز معرفت لازم دارد و چنین تعریفی درمورد حضرت استاد از بی‌معرفتی چون من ساخته نیست. این بود که به روح پرفتوح خود حضرت استاد پناه بردم و از ایشان کسب همّت کردم؛ به ذهنم گذشت که به جای توصیف و تعریف، از گزارش و قصّه شروع نمایم تا بدین وسیله از ارباب معرفت سخن و حدیثی گفته باشم که: ادامه ی نوشته

دکتر کاکایی

دکتر کاکایی

دیدگاه اهالی اندیشه درباره شعار امسال نمایشگاه مطبوعات «شفافیت و صداقت»
راز ماندگاری مطبوعات
آیا خط قرمزی برای «راستگویی» در نشریات وجود دارد؟
دکتر قاسم کاکایی
استاد عرفان و اخلاق  رئیس دانشکده الهیات دانشگاه شیراز

روزنامه ایران- شماره ۶۳۵۵- چهارشنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۵- به مناسبت نمایشگاه مطبوعات- مصاحبه با دکتر قاسم کاکایی- از اساسی‌ترین رسالت های مطبوعات این است که توده مردم را با آگاهی‌بخشی از امور جاری، به سوی اهداف مشخص و اخلاقی هدایت کنند؛ به تعبیر دیگر، مطبوعات از یک سو، چشم و گوش مردم هستند و از سوی دیگر، صدای مردم و انعکاس‌دهنده دیدگاه‌های آنها به شمار می‌روند.
رسالت بزرگ مطبوعات این است که با ارائه اخبار و اطلاعات، جهان خاصی را برای مردم تصویر کنند؛ می‌خواهم بگویم جهانی که مردم در آن زندگی می‌کنند لزوماً جهان فیزیکی نیست بلکه جهانی برآمده از آگاهی‌ها و اطلاعاتی است که توسط رسانه‌ها به طور عام و مطبوعات به طور خاص ساخته شده است و مطبوعات از رهگذر این آگاهی‌بخشی به ذهن افراد جهت می‌دهند. لذا مطبوعات می‌توانند «امیدآفرین»، «آرامش‌بخش» و «امنیت‌آور» باشند یا یأس‌آفرین و تشنج‌زا شوند. واقعیت این است که رسالت مطبوعات، روشنگری و دادن اطلاعات است؛ هم باید «بگویند» و هم «راست بگویند»؛ به تعبیری، جز راست نباید گفت / هر راست نشاید گفت. ادامه ی نوشته

دانشکدۀ الهیات دانشگاه شیراز

دانشکدۀ الهیات دانشگاه شیراز

با پایان یافتن حکم دو سالۀ ریاست دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز، انتخابات برای گزینش رییس جدید بین اعضای هیئت علمی این دانشکده برگزار شد و دکتر کاکایی با اکثریت آرا و با حکم رئیس محترم دانشگاه مجددا به مدت دو سال به عنوان رئیس این دانشکده انتخاب شد. دکتر کاکایی قبلا سه بار به عنوان رئیس دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز انتخاب شده بود و پس از مستقل شدن دانشکدۀ الهیات، به ریاست این دانشکده انتخاب گردید. دانشکدۀ الهیات دانشگاه شیراز در رشته های فلسفه و کلام، علوم فرآن و حدیث وفقه و مبانی حقوق تا مقطع دکتری دانشجو می پذیرد و  متکفل ارائۀ کلیۀ دروس معارف اسلامی دانشگاه شیراز است. مجلۀ علمی – پژوهشی اندیشۀ دینی با قدمتی نزدیک به بیست سال متعلق به این دانشکده است.

همایش عرفان شیعی

همایش عرفان شیعی

نخستین همایش بین المللی اهل بیت علیهم السلام و عرفان شیعی  در تاریخ ۲۲ و ۲۳ آذر ماه ۱۳۹۵ در دانشگاه  شیراز و در دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی این دانشگاه برگزار خواهد شد. این همابش با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، بنیاد فرهنگی و هنری امام رضا (ع)، انجمن علمی عرفان ایران، انجمن حکمت و فلسفه، مجمع عالی حکمت اسلامی و دانشگاه ادیان و مذاهب در ذیل چهاردهمین جشنوارۀ بین المللی امام رضا(ع)  برگزار خواهد شد و اندیشمندان و عرفان پژوهان برجسته طی دو روز در این همایش به سخنرانی و ارائۀ مقاله خواهند پرداخت.  دبیر علمی این همایش دکتر قاسم کاکایی است. محورهای فراخوان مقالۀ ابن همایش به شرح زیر است:

 

عرفان عملی و نظری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام و امام رضا علیه السلام

دعا در سیره اهل بیت علیهم السلام و امام رضا علیه السلام

عرفان در صحیفه سجادیه ادامه ی نوشته

عوالم خیال

عوالم خیال

کتاب عوالم خیال نوشته ویلیام چیتیک ترجمه قاسم کاکایی ظرف هفت سال به چاپ هفتم رسید. این کتاب را انتشارات هرمس چاپ ومنتشر کرده است. جالب آن که در مدت مذکور دو ترجمه دیگر نیز از این کتاب توسط دو  نویسنده دیگر منتشر و  روانه بازار شده است. این در نوع خود بی سابقه است که، اولا، از یک کتاب علمی در طول کمتر از سه سال سه ترجمه مختلف منتشر شود و، ثانیا، یکی از این کتابها به چاپ هفتم برسد. این امرهم نشان دهنده اهمیت جایگاه کتاب و موضوع آن است و هم از اقبال عمومی به ترجمه دکتر کاکایی حکایت دارد.

عوالم خیال یکی از بهترین کتاب هایی است که جایگاه اخلاق و شریعت را در نظام وحدت وجود ابن عربی به اختصار و بخوبی می نمایاند و ایدئولوژی ابن عربی را که همان عبودیت است، به زیبایی ترسیم می کند و هر نوع تهمت اباحی گری و بی مبالاتی نسبت به شریعت را از ابن عربی می زداید وهمچنین معضلات آشنایی با تفکر او را برطرف می کند؛ معضلاتی چون جبر و اختیار و تفاوت بین امر تکوینی و امر تشریعی. ادامه ی نوشته

tarhim044در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم
بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم
به وقت صبح قیامت که سر ز خاک برآرم
به جستجوی تو خیزم به گفتگوی تو باشم
دیروز جسم شریف پدرم را در دامان مادرش که سیده‌ای بود از آل پیامبر(ص) به خاک سپردیم. پدری که بندۀ صابر و شاکر خدا بود. در طول بیش از هشتاد سال عمر شریفش ندیدیم که پدر در ناملایماتِ زندگی لحظه ای لب به شکایت واکند. نه تنها کسی را نیازرد و نرنجاند که هرگز از کسی نیز نرنجید و کینه‌ای به دل نگرفت. اهل محبت بود. پیر و جوان دوستش داشتند. بچه ها به او عشق می‌ورزیدند. گرچه در مواردی بسیار، به علت قصور یا تقصیر، حق او را چنان که باید رعایت نمی‌کردیم ولی جز دعای خیر از زبانش چیزی نمی‌شنیدیم. سکوت و آرامشش غم دنیا را از یادمان می‌برد و ادامه ی نوشته

ضمیمۀ روزنامۀ اعتماد

ضمیمۀ روزنامۀ اعتماد

هفته نامۀ کرگدن ضمیمه روزنامۀ اعتماد- شماره چهل و چهار- سه شنبه ۲۲ دی ۱۳۹۴- مصاحبه با دکتر قاسم کاکایی دربارۀ مفهوم «پیر»در ادبیات عرفانی- المیرا حسینی

 

-واژه «پیر» و مفهوم پیری در ادبیات عرفانی از جایگاه ویژه ای برخوردارند. این بحث و مفهوم از کجا می آید؟
همان طور که می دانید ادبیات عرفانی ما ملهم است از قرآن و سنت. به نحوی که حتی تمامی اصطلاحات عرفان ما از قرآن و سنت اقتباس شده است. در عرفان نظری یا عرفان عملی تمام اصطلاحات را می توانید از قرآن و سنت پیدا کنید که به چه آیه و روایتی اشاره دارد. مثلا بحث های توحید، وحدت، تجلی، تمام این ها آیات قرآن هستند. مانند آیه: «فََلَمّا تَجَلّى رَبُّهُ لِلجَبَل: که خدا بر کوه تجلی کرد.» بحث محو و صعق و سایر مباحث عرفان نظری و عملی در قرآن و سنت وجود دارد. به علاوه احادیثی که راجع به قرب نوافل و قرب فرایض و مسائلی از این دست باشد، در اصطلاحات عرفانی کم نیست. لذا در ادبیات عرفانی باید کلمه ها را ریشه یابی کنیم و از قرآن یا سنت پیدا کنیم. آیه ای در قرآن شریف هست که می فرماید یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحْیِیکُمْ. ای کسانی که ایمان آوردید چون خدا و پیامبرش شما را به چیزی فرا خوانند که زندگیتان می بخشد دعوتشان را اجابت کنید. پس قرآن به نحوه ای از حیات، غیر از حیات مادی قائل است. این حیات یعنی زنده شدن و تولد دوباره یافتن. مثل تمام حیات ها در حیات معنوی نیز نحوه ای از رشد وجود دارد و شامل مراحل و مراتبی است. حیات بارور می شود و رشد پیدا می کند. برای این رشد، مرشد (رشد دهنده) یا مربی (تربیت کننده) لازم داریم. ادامه ی نوشته

حدیث ساغر و می

حدیث ساغر و می

مقاله “شرط بلاغ” نوشتۀ دکتر قاسم کاکایی در نقد ترجمۀ کتاب حدیث ساغر و می (گلچین اشعار عارفانه)، به مرحلۀ داوری نهایی دوازدهمین دورۀ جشنوارۀ نقد کتاب رسید. این مقاله جزو چند مقالۀ پر امتیازی  است که در زمینۀ فلسفه، کلام و عرفان در جشنوارۀ امسال به مرحلۀ نهایی رسیده است.

چکیده– کتاب Sufi Poems: A Mediaeval Anthology یکی از آخرین کتابهای مرحوم مارتین لینگز است. این کتاب را آقای دکتر سعید رحیمیان در سال ۱۳۸۶ تحت عنوان «گلچین اشعار عارفانه» ترجمه و از سوی مرکز نشر دانشگاه شیراز روانۀ بازار کرد و در سال ۱۳۹۳ همان ترجمه را، با تغییر عنوان و تغییر ناشر، تحت عنوان «حدیث ساغر و می» از سوی نشر نگاه معاصر مجددا به چاپ رسانید. نگارندۀ این سطور قبل از چاپ اول این ترجمه، از جانب مرکز نشر دانشگاه شیراز کار داوری آن را عهده‌دار شد و ایراداتی اساسی را به ترجمۀ انگلیسی آن وارد ساخت که به دلایلی که درمتن مقاله آمده است عمدۀ آنها نه در چاپ اول لحاظ شد و نه در چاپ دوم. این نوشتار تاریخچۀ آن ترجمه و آن داوری همراه با گوشه‌ای از آن ایرادات را به نحو تحلیلی در بر دارد.

 

گلبانگ سربلندی 2

گلبانگ سربلندی ۲

کتاب گلبانگ سربلندی که چاپ اول آن مدتها نایاب شده بود همزمان با اربعین ۱۴۳۷ از سوی انتشارات حکمت به چاپ جدید رسید و منتشر شد. در دیباچۀ جدید این کتاب آمده است:

خوشا از نی خوشا از سر سرودن/خوشا نی‌نامه‌ای دیگر سرودن
نـوای نـی نـوای آتشیـن اسـت/بگو از سر بگیرد دل نشین‌ است
سری بر نیـزه‌ای منـزل به منزل/به همراهش هزاران کاروان دل
چو ازجان پیش پای عشق سر داد/سرش بر نی،نوای عشق سرداد
چهار سال از انتشار آنچه به نام و به عشق حسین(ع) نگاشته بودم گذشت همان نوشته که ذکر سَری بود که به تعبیر مرحوم قیصر امین‌پور بر نی، «گلبانگ سربلندی» سر داد. اینک زمان «از سر سرودن»‌ آن در چاپ و هیئتی جدید فرارسیده است. خدا را شاکرم که در این مدت، این کتاب مورد عنایت سرسپردگان حضرت اباعبدالله(ع) و به‌ویژه نسل جوان قرار گرفت. برخی از بزرگان نیز آن را سبکی جدید در روضه‌خوانی شمردند و ستودند؛ و همه‌ی این‌ها جز لطف خود حضرت نبوده است که:‌
از رهگذر خاک سر کوی شما بود
هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد
اینک پس از آن چهار سال و با گذشت چهل روز از عاشورا، در آستانۀ اربعین حسینی، این اثر نیز با کاروان عشق به منزل جدیدی رسیده است؛ ادامه ی نوشته